Atomisme

Het atomisme leert dat alles opgebouwd is uit eeuwige en onveranderbare atomen, die enkel verschillen in vorm en grootte.

In Epicurus' optiek betekent het atomisme dat alles mechanistisch verklaard kan worden; er is geen bedoeling achter ons universum, noch achter de talloze andere die steeds ontstaan en vergaan, alles is een toevallig samenstel van atomen.

Terwijl politiek atomisme de maatschappij opvat als bestaande uit louter individuen, ziet het politiek holisme de maatschappij als opgebouwd uit méér dan de som van individuen.

Toen dat laatste niet echt lukte, ontstond er een vorm die aannam dat entelechie niets anders is dan een betere beschrijving dan het atomisme van de observeerbare werkelijkheid.

Vervolgens zouden zij gezamenlijk een atoomleer hebben uitgewerkt die maakt dat Leucippus en Demokritos in één adem genoemd wordenwat betreft de oprichting van het atomisme als stroming binnen de westerse filosofie.

Het logisch atomisme van Russell en de picture theory van Wittgenstein stellen beide dat de waarheid van een propositie afhangt van haar correspondentie met de werkelijkheid.

Hij bouwde verder op het atomisme van Leucippus en Democritus en deelde dus de overtuiging dat de wereld bestond uit een oneindig aantal atomen die objecten vormen door samen te klitten.

In die periode werd het atomisme in wetenschappelijke kringen opgenomen en onder de noemer atoomtheorie geschaard.

Van belang voor het filosofische concept van het atomisme is dat een feit dat werd aangenomen aan het begin van de negentiende eeuw, namelijk dat atomen niet kleiner konden worden opgedeeld, niet bleek te kloppen.

Voorbeelden hier van zijn het atomisme van Democritus (alle atomen zijn gelijk) of de monadenleer van Gottfried Wilhelm Leibniz (de monaden zijn verschillend).

De visie van het atomisme komt erop neer dat alles opgebouwd is uit eeuwig en onveranderbare atomen die enkel verschillen in vorm en grootte.

Karl Marx heeft in zijn dissertatie uit 1841, Differenz der demokritischen und epikureischen Naturphilosophie als eerste het onderscheid tussen het atomisme van Democritus en Epicurus beschreven.

Wat begon als een filosofische stroming (het atomisme ) werd in de loop van de 19e eeuw in de wetenschappelijke kringen opgenomen als theorie.