Bovenmantel in een zin

Als gevolg van het partieel smelten of stollen en uiteindelijk stollen van de lichtste fractie van de bovenmantel vormt er zich dus nieuwe aardkorst met een dichtheid die substantieel lager is dan die van de vaste bovenmantel.

Voordat er sprake was van platentektoniek vormde de aardkorst en de stijve lithosferische bovenmantel – tezamen de lithosfeer – naar alle waarschijnlijkheid een ononderbroken schil rondom de plastische bovenmantel (asthenosfeer) van de aarde.

In elk geval vormt de bovenmantel in volume ongeveer een derde van de gehele mantel.

Daar waar oceanische lithosfeer uit elkaar wordt getrokken, zal de vaste bovenmantel partieel smelten (tegenwoordig).

De bredere zachtere en plastische bovenmantel hieronder wordt de asthenosfeer genoemd.

De dichtheid zou in dat geval niet onderdoen voor oceanische lithosfeer en mogelijk zelfs hoger zijn vanwege de steeds hogere druk en temperatuur waaronder de partiële smelt of stolling uit een steeds diepere bovenmantel wordt gevormd.

De manteltransitiezone vormt de scheiding tussen de bovenmantel en de ondermantel op 410 tot 670 kilometer diepte.

In principe geldt dat hoe steiler de subducerende lithosfeer de bovenmantel induikt, hoe eerder de mantelzone wordt bereikt waar er partiële smelt optreedt en hoe dichter het vulkanisme op de tegenoverliggende plaat zich bij de oceanische trog bevindt.

Daarom zijn in de bovenmantel heersende temperatuursverschillen van invloed op de diepte van de discontinuïteit: als hogere temperaturen heersen zal het smeltproces ondieper beginnen.

Zowel petrologisch als seismologisch onderzoek wijst uit dat niet eclogiet (mafische samenstelling), maar peridotiet (ultramafische samenstelling) het dominante gesteente is in de bovenmantel.

Het idee is dat de bovenmantel door convectiestroming alle oorspronkelijk erin aanwezige gassen is kwijtgeraakt, maar dat de ondermantel nog relatief veel van de uit de Zonnenevel afkomstige 3 He bevat.

Wanneer de peridotiet waaruit de bovenmantel bestaat partieel smelt, zal de smelt (het primaire magma) ongeveer de samenstelling van basalt hebben.

Zo'n heftigere convectie kan mogelijk gescheiden in de onder- en bovenmantel zijn verlopen, terwijl we ons tegenwoordig in een overgangsfase naar een systeem waarbij de hele mantel in zijn geheel convecteert bevinden.