Cristae

De Apusomonadida hebben plaatvormige cristae; bij de Ancyromonadida zijn de cristae plat en bij de Heminastigida kunnen ze ingewikkelde bolle vormen hebben.

De citroenzuurcyclus gebeurt in de matrix en de enzymen die betrokken zijn bij de overdracht van waterstof op zuurstof (terminale oxidatie) zijn gelokaliseerd op het binnenmembraan, namelijk de cristae.

Deze verhouding is variabel en de mitochondriën van de cellen die een grotere vraag naar ATP hebben, zoals spiercellen, bevatten nog meer cristae.

Als de cristae niet loodrecht in de coupe zijn georiënteerd, ontstaan in plaats van duidelijke membranen donkere schaduwen (rechts onder).

Anderen hebben mitochondriën met buisvormige, schijfvormige of langwerpige cristae.

Daarbij worden twee keer twee protonen getransporteerd van de matrix naar de cristae; en twee keer wordt cytochroom c1 gereduceerd.

Bij de voorhoofdbeenderen wijzen fragmenten van aflopende lage richels, de cristae calvarii frontalis, op een zandlopervormige uitholling op de onderkant van het schedeldak tussen de oogkassen.

Tijdens deze reactie worden vier andere protonen gepompt van de matrix naar de cristae.