Datief

In het Latijn zijn er zes naamvallen: nominatief, genitief, datief, accusatief, ablatief en vocatief.

Bij het leren van het Duits moet men vier naamvallen kennen. Deze naamvallen zijn de nominatief, genitief, datief en accusatief.

De datief komt alleen na sommige voorzetsels voor.

De datief meervoud op um kan men verbinden met een tweestammige Germaanse naam, namelijk hugu + ward.

De locatief is daarbij samengevallen met de datief en de ablatief met de instrumentalis.

Die conclusie trekt men uit de wisseling tussen uueh ("weg", accusatief) en uuege ("weg", datief).

Het zou ook kunnen wijzen op een datief meervoud van het slachtnaam Goinga.

In het meervoud vielen ook hier vocatief en instrumentalis weg; de instrumentalis valt eigenlijk samen met de datief, de vocatief met de nominatief.

Men neemt acht Indo-Europese naamvallen aan: de nominatief, accusatief, datief, genitief, ablatief, locatief, instrumentalis en vocatief.

Na von staat dan een andere naamval, de datief.

Zo bijvoorbeeld rrufe (bliksem), dat als bepaalde vorm rrufeja kent, en als datief rrufeje.

Is dat dan misschien de datief?

Bezit wordt in de eerste plaats uitgedrukt door een uitgang toe te voegen aan hetgeen bezeten wordt, daarnaast eventueel door de bezitter in de datief te plaatsen.

De datief staat meestal bij werkwoorden, maar ook adjectieven kunnen de dominant zijn.

De instrumentalis is immers in feite het voorzetsel "ar"(met), dat in het enk. de accusatief gebruikt en in het mv. de datief.

De instrumentalis is vervangen door de datief.

Een voorbeeld van een naamvallen- versus voorzetselsysteem aan de hand van het Duits en het Nederlands: Het Duits bezigt hier een naamval om de functie van mein Bruder (genitief) en die Spammer (datief) aan te geven.

Hedendaags voorkomen Met name het geschreven Nederlands kent het stelselmatig gebruik van de datief als aparte vorm nog in één geval: dat van hun versus hen.

Het meewerkend voorwerp is in de ontleding een zinsfunctie die vooral in synthetische talen met behulp van de datief (derde naamval ) wordt weergegeven.

Het Nederlandse voorzetsel met had bijvoorbeeld in het verleden de datief, in het Duits is dat voor het overeenkomstige mit nog steeds het geval.