Demiurg in een zin

God volgens Michelangelo De demiurg in het gnosticisme In het gnosticisme is de demiurg de rechtvaardiging, dit betekent noch goed noch slecht, in tegenstelling tot God die enkel goed is.

Aangezien deze demiurg volmaakt goed is, zo betoogt Plato, wil hij die goedheid delen.

Dat heeft de komst van de demiurg tot gevolg alsmede de schepping van de onvolmaakte stoffelijke wereld en de mens.

De demiurg van Numenius is goed en niet boosaardig of op zijn minst dwaas zoals in de gnostiek.

De opvatting van een boosaardige demiurg die opzettelijk een wereld van kwaad schept volgens sommige gnostische stromingen ontbreekt in het hermetisme.

Die onwetendheid van de demiurg van de goddelijke wereld wordt door Theodotus vergeleken met de onwetendheid van de mens.

In het valentinianisme is de demiurg geen slecht wezen.

Nadat Jezus haar gnosis heeft gegeven wordt zij zwanger van het licht van de engelen en brengt de demiurg voort.

Vandaar dat alle eigenschappen van de wereld verklaard dienen te worden vanuit de keuze die de demiurg heeft gemaakt over wat mooi en goed is; het idee van een tweedeling tussen goed en kwaad.

Want net zo als de demiurg in zijn onwetendheid denkt dat hij zelf handelt, zo gaat dat ook op voor menselijke wezens.

Peter heeft zeker nog nooit van de Demiurg gehoord.

Precies die denkfiguur bleef Marx zijn hele leven volgen: ook in het kapitaal zag hij, jaren later, een door de mensen onbewust gecreëerde demiurg die zich heeft verzelfstandigd tot een vreemde, hen beheersende macht.

We hebben immers met een kunstwerk te maken, en in tegenstelling tot de grote bouwheer des heelals heeft de demiurg die de wereld van Félix Ferrer heeft geschapen er alle belang bij dat wij - zijn lotgenoten - zijn bedoelingen begrijpen.

En vermits het universum (kosmos) mooi is, kan het niet anders of de demiurg heeft naar een perfect (eeuwig) model gekeken om het te maken, en geen veranderlijk (29a).

Een demiurg - zoals in de gnostiek voorkomt - ontbreekt in deze tekst volledig.

Datzelfde materiaal is bovendien ongeordend en ongedetermineerd, waardoor het zich door zijn aard gedeeltelijk verzet tegen de rationele ordening die de demiurg het wil opleggen.

Het patripassianisme van Noëtius was zeer waarschijnlijk gericht geweest tegen gnostische invloeden (met name van Valentinianus), die spraken over twee goden: God en de demiurg.

Als academicus en wetenschapper kan hij een demiurg van de historische taalkunde genoemd worden; als vertaler is zijn belangrijke verdienste dat hij aanzienlijke delen van de wereldliteratuur in de Duitstalige wereld geïntroduceerd heeft.

Deze oppergod is weliswaar de eindbestemming van de mens, maar in de strijd tegen de demiurg blijft hij toeschouwer.

Die wordt daarin gewoonlijk voorgesteld als de Heer van het Kwaad, en krijgt dan als bijnaam ‘de Demiurg’.