Economicus

In een neoliberale maatschappij is daarentegen de mens een homo economicus die het eigenbelang vooropstelt en juist daardoor bijdraagt aan het algemene welzijn.

Om aan die voorwaarden te voldoen, moet de overheid afscheid nemen van het mensbeeld van de homo economicus.

De homo economicus handelt weer eens onnavolgbaar.

De mens zou een homo economicus zijn, een rationeel individu dat in de eerste plaats zijn persoonlijke welvaart nastreeft, wat uiteindelijk de samenleving als geheel ten goede komt.

Wat echter nog meer bewijst dat de mens geen rationele, calculerende, egoïstische ‘homo economicus’ is, is de manier waarop veel mensen zich opstellen tijdens deze crisis.

Ah, de homo economicus die niet zijn broeders hoeder is.

Of lees anders eens iets van Joseph Stiglitz of een andere econoom die wel over gezond verstand beschikt, in plaats van al die lutsers die nog steeds denken dat de mens (homo economicus) een algoritme van vlees en bloed is.

Onderzoek toont immers aan dat de zogenaamde rationeel denkende en op eigenbelang gefocuste ‘homo economicus’ bij studenten economie vaak van een vereenvoudigende hypothese ontaardt in een gedragsmodel.

De homo economicus verliest zijn geloofwaardigheid.

Urbanisatie is de opkomst van homo economicus.

Ze beseffen dat het spel van geven en nemen de basis van elk samenleven vormt terwijl het beeld van de homo economicus zijn geloofwaardigheid aan het verliezen is.

En wat als de mens geen homo economicus is?

Het is de homo economicus tegenover de idealist.

Vanuit de natuur vd mens, die immers geen 100% rationele homo economicus is.

De rationele homo economicus, wandelend in het economisch paradijs en mijmerend over utopische marktwerking – het kost een beetje universitair docent al gauw een college of vijf om dit beeld aan de sceptische eerstejaars te slijten.

Ook het rolmodel van de klassieke economie, de homo economicus, wordt nieuw leven ingeblazen.

Toch blijft tot verdriet van veel economen de homo economicus ook een moreel wezen.

Democratie staat niet voor onderhandelen op grond van eigenbelang en strategisch gedrag, niet voor de burger als homo economicus die in de politiek maar één aspect ziet: hoe er zijn voordeel uit te halen.

Voor de negentiende-eeuwse liberalen en politieke economen was de homo economicus een zinnebeeld, een abstract begrip waarmee hooguit een deel van het menselijk gedrag kon worden verklaard.

Bioloog en filosoof stuurde al een uitgebreide reactie op de eerste column van Heleen Mees: ‘Mens is geen homo economicus’.