Elsschots

Beide titels zijn verwijzingen naar Elsschots eerste kleinzoon, Jan Maniewski, aan wie hij het eerste boek ook opdroeg.

Elsschots inspiratie hiervoor is onbekend.

Elsschots oeuvre, inclusief Het dwaallicht, bevat heel wat autobiografische elementen.

Ik keek ineens met een andere blik naar de kruisdood en moest denken aan Elsschots 'Dwaallicht'.

Een versregel uit één van Elsschots gedichten werd erin gegraveerd.

Het overwegend Nederlandse kiespubliek liet een duidelijke voorkeur blijken voor Herodotos' 'Historiën', Johan Huizinga's 'Herfsttij der middeleeuwen' en 'Utopia' van Thomas More, met Willem Elsschots 'Kaas' op een verdienstelijke vierde plaats.

Iemand anders heeft echter een nieuwe vertaling gemaakt, want niemand was tevreden over Elsschots aandeel.

In deze op elkaar aansluitende verhalen, geschreven in 1933 respectievelijk 1940, bereikt Elsschots stilistische en compositorische vermogen een hoogtepunt.

Kristel speelt Jeanne, een kroegbazin die uitgesproken kritisch is over mannelijke immoraliteit in de gedaante van Boorman, Elsschots duivelse hoofdpersonage.

Louis Paul Boon heeft getracht, op vriendschappelijke toon en blijk gevend van bewondering en respect voor Elsschots schrijverschap, Elsschot te laten inzien dat het Borms-vers zijns bedunkens hier en daar stonk.

Zij heeft - althans volgens de latere herinnering van Elsschots zoon Walter De Ridder - de roman literaire vorm gegeven en op correct Nederlands doorgenomen.

Het is Elsschots zwanenzang (1946), het verhaal waarin Laarmans, gedreven door een mengsel van mededogen en zucht naar avontuur, respectievelijk 'geilheid’, drie Afghaanse matrozen door nachtelijk Antwerpen loodst op zoek naar een vrouw.

Strategier zingt daarin uiteraard die prachtige regels uit Elsschots gedicht Het huwelijk: Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren, en ook weemoedigheid die niemand kan verklaren.

Hij laat de versmade echtgenote aan het woord, het 'stervende paard' in Elsschots gedicht.

In daarentegen, Elsschots proza-debuut, overheerschte de realist, terwijl, na de tien jaar zwijgen, diezelfde realist, maar nu door het ouder worden milder gestemd, in zonder den ‘idealistischen’ inslag van dien roman herhaalt.

Hij deed Elsschots verhaal over en ontdekte waarom Elsschot als linkse humanist Het Dwaallicht "moest" schrijven.