Enzensberger

Als iemand een intellectueel was dan was het Hans Magnus Enzensberger wel.

De vorige week overleden Enzensberger (1929-2022) had dat herenigde Duitsland voorzien, zonder daar zoetsappig over te doen, want het kostte hem geen moeite fricties te ontwaren waardoor ‘Ossies’ en ‘Wessies’ nog lang van elkaar gescheiden zouden blijven.

Enzensberger is een intellectueel tegen wil en dank.

Enzensberger was iemand „die liever over woorden besliste dan over mensen”, om het in de woorden van collega-schrijver György Konrád te zeggen.

Hij ging met mij mee op reis, Hans Magnus Enzensberger, toen ik in 1990 rondtrok door Europa, dat net geheelde continent, dat ineens een oostflank bezat.

Ook internationaal vermaarde wetenschappers als Hans Magnus Enzensberger, Roy Baumeister en Abram de Swaan trekken strakke lijnen tussen (de angst voor) vernedering en geweldsuitbarstingen.

Voor Enzensberger is dit verliezersschap de eigenlijke bron van het terrorisme.

Het resultaat van deze ongeremde concurrentie is 'een nieuwe wereldorde die onder het gesternte van de burgeroorlog staat', schrijft Hans Magnus Enzensberger in zijn onrustbarende essay Aussichten auf den Burgerkrieg (1993).

In de jaren die volgden werd Enzensberger alleen nog maar veelzijdiger en creatiever.

L'EVENEMENT 'De burgeroorlogen van nu komen spontaan tot uitbarsting, van binnenuit', citeert het Franse blad l'Evenement du Jeudi de Duitse auteur Hans Magnus Enzensberger.

Maar varianten op De telduivel, zoals de natuurkunde, scheikunde, of sterrenkunde verklaard voor kinderen, vallen van Enzensberger niet te verwachten.

Niet iedereen maakt amok, en niet alle mensen zijn er op uit anderen en zichzelf van de kaart te vegen, aldus Hans Magnus Enzensberger in zijn nog steeds actuele Oog in oog met de burgeroorlog (1993).

Samen met Heiner Müller, die theaterstukken schreef en ook al overleed, en dichter Hans Magnus Enzensberger.

De leiders van het eerste uur werkten volgens de methode-Monnet, legt Enzensberger uit.

DE VAL VAN DE starre, dictatoriale systemen, constateert Enzensberger, heeft uiteraard positieve aspecten.

Frits Bolkestein, oud-VVD-leider en voormalig eurocommissaris voor Interne Markt, kan zich vinden in de analyse van Enzensberger.

Het was een verademing om na Handkes wintereisverhaal Oog in oog met de burgeroorlog van Enzensberger te herlezen.

Op zijn dertigste schreef Enzensberger in een gedicht: ‘ik ben verblind geboren, schuim in de ogen,/ brullend van weemoed, zonder de hemel te zien,/ op zwarte vrijdag, vandaag dertig jaar geleden’.

Publicist Hans Magnus Enzensberger is in zijn essay Het zachte monster Brussel of Europa in de klem niet minder pessimistisch.

Verhoeff sprak, de Duitse essayist Hans Magnus Enzensberger en schrijfgrootheid Mario Vargas Llosa.