Hoflands in een zin

Bijzonder is Hoflands experiment in dit blad met andere ikken.

Daarmee is vanzelf niet alles gezegd over Hoflands opvattingen van het schrijven.

Het is daarom, meer dan bij menig ander schrijver, nogal onnatuurlijk om Hoflands interessegebieden strak thematisch te rubriceren.

Hoe dat talent de juiste vorm vond, in Hoflands geval: hoe zijn literair-journalistieke verbeelding zich ontwikkelde, is een ander verhaal, dat u hieronder, als hommage, kunt lezen.

In een liber amicorum ter gelegenheid van Hoflands vijfenzestigste verjaardag schrijft de samensteller en oud-collega Wout Woltz: ‘In de archieven van NRC Handelsblad hangen wat oude mappen met de naam Hofland erop.

Schrijven & denken is Hoflands Siamese tweeling.

Van die schijn en werkelijkheid naar de mist rond een contemporain begrip als ‘gedogen’ is een kleine stap in Hoflands universum.

Verbazingwekkend is deze intellectuele kruisbestuiving niet voor wie de aard van Hoflands schrijverschap in ogenschouw neemt.

Verwant aan Hoflands experimenten met heteroniemen is zijn gedurige fascinatie voor maskerade: nooit helemaal weten wie of wat je voor je hebt.

Wie met de kennis van nu Hoflands stukken in het Algemeen Handelsblad leest, journalistiek werk dat ongebundeld is gebleven, ziet hoe zijn brede interesse richting zocht – en vond.

In Hoflands latere geschriften beluistert men waarachtig een soort heimwee naar 'de staat van Drees', die weliswaar onder bolle autoriteiten zuchtte, maar die in elk geval vrij veilig en vrij sociaal is geweest.

Het is natuurlijk een beginnersfout om de mening van de personages aan te zien voor de mening van de auteur, maar de dialoog die zich tussen de twee heren verder ontspint bevat wel heel veel van Hoflands terugkerende thematiek.

Hij moest op z'n 62ste met de vut, bij NRC Handelsblad, een krant die nota bene mede dankzij Hoflands gouden pen de race om het bestaan goed heeft kunnen volhouden.

Hoflands analyse is eigenzinnig; over het algemeen doen andere verklaringen opgeld als het gaat over de druk waaronder de media, en dan met name de kranten, staan.

Hoflands stijl, de stijl dus waarmee we hem nu vereenzelvigen, heeft definitief gestalte gekregen in de jaren zeventig, in een tijd van de onstuitbare democratisering.

Maar de werkelijke oorlog, Hoflands eigenlijke leerschool, komt aan bod in wat ik zijn beste roman vind, Het diepste punt van Nederland, nauwelijks opgemerkt maar mij liever dan De aanslag.

Voor de overgrote meerderheid van de bevolking, ook van Hoflands generatie, bleef Nederland het land van voldongen feiten.