Kadt in een zin

Paul Cliteur mailde mij een fraaie uitspraak van Jacques de Kadt, uit diens bekende boek Het Fascisme en de nieuwe vrijheid (1939): ‘Men moet proberen zich in de gedachten- en gevoelswereld der anderen in te leven.

Een man zonder eigen opvattingen, maar wiens standpunten vrijwel voor het merendeel uit de boeken van de reeds jaren geleden gestorven Jacques de Kadt (“Het fascisme en de nieuwe vrijheid”, “De politiek der gematigden”) zijn opgehaald.

Overigens Jacques de Kadt was een communistische jood.

Dat vond ook de socialistische cultuurcriticus Jacques de Kadt.

Daarvan maakten ook zeven Kamerleden deel uit onder wie De Kadt, G.M. Nederhorst, H.J. Hofstra en Goedhart.

Dat vinden we bij De Kadt terug in diens beroep op wat hij noemt de 'fatsoenlijke mensen', die hij zag als een elite van ontwikkelden.

De desillusie zou echter spoedig komen en De Kadt ging inzien dat die hele Komintern en al die communistische partijen elders in de wereld steeds meer werden gebruikt om de nationale belangen van Rusland te dienen.

De Kadt schreef in ongelezen tijdschriften en De Leeuw bevond zich in het keurslijf van zijn stalinistische partij.

Die thema’s kwamen in allerlei gedaantes terug, als ‘de deftigheid in het gedrang’ (naar de bundel artikelen van politicus en essayist Jacques de Kadt), insiders en outsiders, hoog en laag, regenten en upstarts, sociale stijging en daling.

Gehuicheld heeft De Kadt nooit, van zijn hart een moordkuil gemaakt evenmin.

Ja, 'dat zaakje zakt in elkaar', voorspelde Jacques de Kadt reeds meer dan veertig jaar geleden.

Maar ook minder radicale socialisten dromen vaak van het «verhogen van de cultuursnelheid» van de maatschappij (de uitdrukking is van Jacques de Kadt).

Ter Braak had zich dus na de oorlog waarschijnlijk met De Kadt tot de jonge Partij van de Arbeid gewend, waar hij op de ethische-morele vleugel was neergestreken, zoals zovele doorgebroken predikanten en pseudo-predikanten.

Voor veel mensen die De Kadt bewonderden, bleef zijn elitetheorie als een graat in hun keel steken, omdat die zich niet zou laten verenigen met een democratische politiek.

Wie denkt u dat u bent, heer De Kadt, om de popi-jopie uit te hangen en te spreken over "Mosko"?

Ze dronken de woorden van Jacques de Kadt.

Een andere, wat minder aantrekkelijke eigenschap die Tromp deelde met De Kadt was de neiging soms polemisch uit de bocht te vliegen.

In de socialistische Verzen van 1903 daarentegen had Gorter volgens De Kadt zijn eerdere werk zelfs overtroffen.

In Het fascisme en de nieuwe vrijheid waarschuwt Jacques de Kadt dat het niet voldoende is dit rechts-radicalisme te ‘verwerpen’.

Net als Jacques de Kadt is Bosma een overtuigd anticommunist, een felle bestrijder van het anti-amerikanisme en een verdediger van Israël.