Kurtág

Audi is het steeds blijven proberen, vooral toen Kurtág in de jaren '90 in Amsterdam woonde, maar er kwam niks van.

Audi ontmoette Kurtág in de jaren '80 als directeur van het Almeida Theatre in Londen en ze werden vrienden.

Dit jaar werd De Leeuw genomineerd voor een Grammy, met de cd György Kurtág: Complete Works for Ensemble & Choir.

In die jaren al was er sprake van dat Kurtág een opera voor Amsterdam zou schrijven, maar de componist gaf zijn gage terug net vóór Audi operabaas werd.

In rood T-shirt en kaki broek speelde hij Kurtág, Bach en Locatelli.

Kurtág - én ook Beckett - vragen dan ook nogal wat van de toeschouwers.

Steeds bleek het loos alarm en trok Kurtág de onaffe partituur terug.

Vanwege de gezondheid van Márta Kurtág, al meer dan 70 jaar zijn vrouw, muze en inspirator, was hij thuisgebleven in Boedapest alwaar hij de wereldpremière beluisterde via een live radio-uitzending.

Velen hadden de hoop al opgegeven dat György Kurtág ooit nog zijn eerste en enige opera zou voltooien.

Ik heb besloten wat dat betreft wat dichter bij mezelf te blijven en te kiezen voor minder bekende stukken van grote namen met bewezen kwaliteit, zoals Ligeti en Kurtág.

De Hongaar Kurtág, dit jaar 90 geworden, is een van de belangrijkste nog levende avantgardisten.

Het heugelijke feit wordt dit seizoen op tal van podia gevierd, want ja, Kurtág is sinds het overlijden van Pierre Boulez, de man die hem in 1981 internationaal in de schijnwerpers zette, de oudste nog levende grote moderne componist.

Het zijn ook heel mooie tertsen die bij Kurtág in een bijna-rusttoestand weergalmen tot hun boodschap helemaal is uitgeklonken: vrede, maar een duurbetaalde.

Op het programma staan werken van Beethoven, Schönberg, Kurtág, Albeniz, El Puerto en Prokofjev.

Genomineerd waren het Koninklijk Concertgebouworkest voor een opname van Dvoráks Negende onder Nikolaus Harnoncourt en het Radio Kamer Orkest dat onder Peter Eötvös en met altvioliste Kim Kashkashian werken van Bartók, Kurtág en Eötvös speelt.

Het is een luxe en een kwaal, een embarras du choix voor een componist met een brede horizon als de zijne, verwoed lezer en luisteraar, van Skrjabin tot Kurtág steeds ontvankelijk voor het eigene, het nieuwe, onbekende in de ander: waarheen, waarvoor?

Kurtág, de koning van het kleinood, heeft maar een paar maten nodig om complete werelden op te roepen.

Kurtág heeft het libretto van gelicht uit Becketts gelijknamige toneelstuk uit 1957.

Vanuit de bak krijgt de opera kleur en smoel en daar openbaart zich dan toch vooral de grootsheid van Kurtág, die met zijn gebruikelijke miniaturen ingenieus een enorm bouwwerk in elkaar metselt.

Zijn (1959) is het omvangrijkst, een kwartiertje, maar helemaal Kurtág.