Monisme

Herakleitos hanteerde een monisme dat de werkelijkheid niet richting materie herleidde, maar juist naar een geestelijk concept: verandering door strijd, volgens een vaste natuurwet.

De gevestigde partijen zijn vaak blijven hangen in het monisme.

Bij substantieel monisme zeggen we dat er slechts één zijnde is.

Het fysisch monisme brengt alles terug tot materie.

Monisme en dualisme zijn conceptuele termen om opvattingen en feitelijke verhoudingen tussen internationaal en nationaal recht weer te geven.

Voorbeelden van door het monisme beheerste stelsels zijn Nederland en Frankrijk.

De dualisering is geen succes geweest, dus het opnieuw werken met de begrippen monisme, dualisme, politiek en democratie zal geen nieuwe inspiratie geven.

Een reden kan zijn dat de politieke fragmentatie toen al sterk vorderde, waardoor de behoefte aan moeizaam geconstrueerde meerderheden juist het monisme aanwakkerde.

Maar had het monisme niet ook betekenis door kennisoverdracht rond de complexiteit van het besturen?

Nijpels maakte er zelfs een soort doctrine van die hij het ‘strategisch monisme’ doopte.

Nu het politieke spel van het monisme uit de jaren van Lubbers terugkomt en het dualisme herintreedt, zal het CDA zich moeten richten op een taak als buitenlid van dat nationale kabinet.

Tekenend voor het monisme van de sociaal-democraten is de uitspraak van toenmalig fractievoorzitter Jacques Wallage: ‘Als het om de lijnen naar het kabinet gaat, is Bolkestein in het nadeel.

CHRISTOPHER STONE noemt dit morele extensionisme 'geforceerd' en pleit er in zijn Earth and Other Ethics uit 1987 voor om de nieuwe uitdaging het hoofd te bieden door het morele monisme in te ruilen voor een moreel pluralisme.

Dat is nog wat anders dan een volledige binding aan het kabinet, zoals bij zuiver monisme het geval is.

Het is monisme ten top.

Maar wat de plebiscitaire vernieuwing van de democratie beoogt is niet een restauratie van het monisme maar juist een scherpere scheiding der machten, met name tussen het bestuur en de controle op het bestuur.

Berlins afkeer van universalistische en rationalistische pretenties, zijn onderscheid tussen negatieve en positieve vrijheid, zijn strijd tegen het filosofisch monisme — dat alles is tot ver buiten de collegezalen van Oxford doorgedrongen.

De Tweede Kamer is als een lappendeken, maar kabinetten denken nog steeds te kunnen regeren als vorsten op basis van een parlementair monisme.

Hij is in elk geval de beste garantie voor monisme.

Ik heb geen college nodig over monisme en dualisme want dat heb ik achter de rug tijdens mijn periode op de hogere bestuursschool in Noord Holland.