Nanometer

De Amerikanen willen China beperken tot chips met lijntjes van 14 nanometer (een nanometer is een miljoenste millimeter).

Die kunnen chippatronen aanbrengen met een fijnmazigheid van 38 nanometer (een nanometer is een miljoenste millimeter).

Zo zien we licht met een golflengte van 650 nanometer als rood en licht met een golflengte van 450 nanometer als blauw.

De processoren met 65 nanometer-technologie hebben de nieuwe instructieset niet meegekregen en zijn dus iets minder snel in multimediataken dan de kleinere 45 nanometer-modellen en verbruiken ook iets meer stroom.

Die volgt zowel de 14-nanometer Coffee Lake als de 10-nanometer Cannon Lake op.

Deze zou gefabriceerd zijn op het 14 nanometer FinFET-proces van Samsung, maar de gebruiker geeft aan dat de chips nog verdeeld kunnen worden tussen Samsung's en Global Foundries' 14 nanometer proces.

Verwacht wordt dat fabrikanten in de toekomst zullen kiezen voor een nieuw 10 nanometer proces, maar ze kunnen ook aan de slag met een proces van 14 en 16 nanometer.

Dat is een complexe klus waarbij structuren van een paar nanometer doorsnede (een nanometer is een miljoenste van een millimeter) precies boven op elkaar gelegd worden, op hoge snelheid.

Tegen de tijd dat de 2-nanometer-productielijn in Arizona draait, verwacht TSMC al chips te kunnen maken met 1,4- en 1-nanometer-techniek: nog fijnmaziger, dus nog sneller.

De Apple M3 zal door TSMC worden gefabriceerd op basis van een 3-nanometer productieproces.

De gloednieuwe A17 Pro Bionic-chip is de eerste chip van Apple die gemaakt is op basis van een 3 nanometer productieproces.

De iPhone 15 Pro-modellen hebben inderdaad een 3 nanometer A17-chip, 8GB RAM, ondersteuning voor wifi 6E en een -chip van de tweede generatie.

De M3-chip wordt gemaakt op basis van een 3-nanometer fabricageproces, dat waarschijnlijk zorgt voor meer performance en minder energieverbruik.

De nieuwe A17-chip wordt de eerste chip die gemaakt is op basis van een 3 nanometer productieproces.

En dat gaan we ook al merken bij de iPhone: de aanstaande 3 nanometer A17 Bionic-chip zal nog efficiënter zijn en dat is gunstig voor de batterijduur.

Het aantal cores van deze chip zal waarschijnlijk gelijk zijn, maar toch ligt de performance hoger en is het energieverbruik lager dankzij de overstap naar een nieuw 3-nanometer productieproces.

Westerse fabrikanten als TSMC, Samsung en Intel vergroten met EUV hun technologische voorsprong naar 3 en straks 2 nanometer.

Deze filterlaag bestaat uit nanodeeltjes van tussen de 2 en 10 nanometer groot.

Dit moet in 2023, later dan gepland, worden ingehaald als de transitie van een aantal grote klanten naar de massale productie van (nieuwere, verbeterde) 3nm (nanometer) chips voor onder meer Apple wel op volle kracht wordt ingezet.

Eén nanometer is een miljoenste millimeter.