Rasphuis

Een verhaal dat in het Amsterdamse Rasphuis (1595-1815) de ronde deed, was dat er een kelder onder het rasphuis zat die men langzaam vol met water liet lopen.

En anders naar het Rasphuis.

Al na enkele jaren werd besloten de gevangenen van het Rasphuis als goedkope arbeidskrachten te exploiteren, waardoor het pedagogische effect verloren ging.

De binnenplaats van het Rasphuis werd in 1799 getekend door Van Toornenbergen.

Dit rasphuis had lange tijd in het gewest Holland het monopolie op het verwerken van zogeheten verfhout.

In 1599 had het Amsterdamse stadsbestuur een keur (stedelijke verordening) uitgevaardigd met de strekking dat binnen de stad alleen de gevangenen van het rasphuis verfhout mochten raspen.

In 1782 was het veel grotere Spin- en Nieuwe Werkhuis aan het Weesperveld (nu Nieuwe Prinsengracht) klaar en verhuisden de bewoners van het Willige Rasphuis daarheen.

Misschien het Rasphuis weer in ere herstellen?

Na een jarenlang verblijf in het rasphuis ging Langele alsnog, in 1764, naar het ‘dolhuis’.

Het rasphuis was van de zestiende tot begin negentiende eeuw een tuchthuis voor mannen, een soort heropvoedingsinstituut.

In het Rasphuis wordt geprobeerd hen orde en een regelmatig leven bij te brengen.

Het Rasphuis was dus bedoeld als een verbeterinstituut.

Adriaen wordt gearresteerd en veroordeeld tot 10 jaar rasphuis, waar hij na enkele maanden dwangarbeid in 1669 sterft.

De oprichting van het Rasphuis markeerde een omslag in het juridisch denken.

De vrijdenker Adriaen Koerbagh stierf echter in het rasphuis, omdat hij ver over de schreef was gegaan.

In 1815 werd het Rasphuis opgeheven.

In die periode werd aan de Coupure het Rasphuis opgetrokken.

In het rasphuis moesten de gevangenen tropisch hardhout raspen.

In Zaandam werd vanaf 1601 verfhout in een verfmolen bewerkt, maar deze eerste verfmolen van Nederland werkte in opdracht van het Rasphuis.

Mede naar aanleiding van Coornhert werden later aan gevangenen taken en werkzaamheden opgedragen, zoals in een Rasphuis.