Saenredam in een zin

De specialisten denken nu dat Saenredam wel de compositie voor zijn rekening nam, maar dat een tweede kunstenaar, wellicht pas na de dood van Saenredam in 1665, het doek voltooide.

Het beleg van Haarlem, 1572-1573 naar Pieter Saenredam.

Saenredam koos voor Interieur van de Sint-Bavokerk in Haarlem een gezichtspunt van achter een boog in de zuidelijke kooromgang, waardoor een soort van tweede omlijsting ontstaat.

Toen de bouw tot stilstand kwam, waren het schip en dwarsschip (nog) niet in steen overwelfd maar slechts toegerust met een houten plafond, dat op de tekening van Saenredam te zien is (zie afbeelding).

De tentoonstelling 'Ruysdael en Saenredam in Alkmaar' is nog tot 10 juni in Stedelijk Museum Alkmaar te zien.

Pas in 1910 doken in een Weens museum twee tekeningen van Saenredam op met precies hetzelfde perspectief.

Sommige kunstenaars zogen de ruimte uit hun duim, Saenredam bleef trouw aan het uiterlijk van bestaande kerken.

Zij bestond uit een advies van slechts vier woorden: 'Verander Saenredam in Poelenburch'.

De zogeheten Atlas Munnicks van Cleef met de tekeningen, waaronder een illustratie van de Domkerk in Utrecht door Pieter Saenredam, is in 2012 beland in de kunstverzameling van de zakenman John Fentener van Vlissingen.

Dit beeld van Saenredam als landmeter meer dan kunstenaar is tot in deze eeuw blijven bestaan.

De dichters die de laatste decennia hun bewondering hebben getoond voor schilders of tekenaars zijn niet te tellen, elke bundel bevat wel een hommage aan Piero of Saenredam, een eerbiedige buiging voor Hopper of Bacon.

Net als Mondriaan is Saenredam ook zo'n kunstenaar van de strakke rechte lijn.

Ze passeert bijna achteloos de Goya's, de El Greco's, Velazquessen en zelfs de madonna van Raffaël, en stevent regelrecht af op een wand waar heel centraal haar favoriet hangt: de nieuwe kerk van Haarlem, geschilderd door Pieter Saenredam.

Een ontmoetingsruimte zoals hij die zag op een schilderij van Saenredam.

In schilderijen van Saenredam wordt de ruimte, zoals hier ook de Mariaplaats, vooral frontaal waargenomen en van een zekere afstand waardoor het beeld overzichtelijk en compleet is.

Tegenover Vondel had eventueel Breoro (of zelfs Cats!) kunnen staan, tegenover Rembrandt Hals, Vermeer of Saenredam.

Waaruit volgt, dat ‘genie’ een is als zoovele andere woorden, en dat het geen zin heeft Saenredam het genie toe te kennen of te weigeren, alvorens men er zich van vergewist heeft wat men met ‘genie’ precies wil zeggen.

Wat Saenredam ons leert, is dat nauwkeurig, bijna mechanisch werken kan helpen om harmonie te bereiken.

Kampen Het strakke interieur van de Bovenkerk biedt een beeld zoals door de schilder Saenredam op tal van schilderijen in overheersend grijsgeel zo waarheidsgetrouw is neergezet.

Interieur Interieur Nieuwe Kerk door Pieter Saenredam, olieverf, 1652.