Samizdat

Het krantje is niet meer dan een dubbelgevouwen blad papier dat herinneringen oproept aan de samizdat, verboden literatuur die in de communistische tijd illegaal werd gedrukt en verspreid.

Tijdens datzelfde bezoek interviewde ik Tomas Mazal, vroegere vriend van de schrijver, die in de communistische tijd met mede-dissidenten samizdat-werken uitgaf.

Dat hij in 1956 volledig gerehabiliteerd wordt, dat hij terug mag naar de hoofdstad, dat zijn werk in eigen land in samizdat-uitgaven de aandacht trekt en in het buitenland in vertaling verschijnt, het moeten voor Sjalamov bijkomstigheden zijn geweest.

Die situatie wordt door hem vergeleken met de samizdat in de Sowjet Unie toen men gedichten van Mandelstam en Achmatova uit het hoofd leerde om zich geestelijk in vorm te houden.

Na een laat tot bloei gekomen schrijverschap in het mijnenveld tussen censuur en samizdat kan de tachtigjarige Hrabal eindelijk zijn boeken voor hèm laten werken.

Volgens sommigen (zie het eind vorig jaar in De Groene Amsterdammer gepubliceerde essay van Leon Aron) werd het regime door de samizdat volledig uitgehold.

Zij waren dissidenten en maakten hun samizdat-uitgaven in eerste instantie voor zichzelf.

Geschiedenis De term samizdat was oorspronkelijk een parodie op sovjettermen als gosizdat (staatsuitgeverij) en politizdat (politieke uitgeverij).

In de jaren zestig circuleerde als Samizdat -uitgaven haar novellen "Het verlaten huis" en "Duik in de diepte", beide reeds geschreven in de Stalin-tijd, beide handelende over de tragedie van de vrouw in die periode van "zuivering" en terreur.