Saramago in een zin

Zo wordt op Wereld Braille Dag (4 januari) het boek ‘De stad der blinden’ van José Saramago getipt.

Het lijkt mij een mooi moment om het schitterende boek van José Saramago, De stad der zienden, in praktijk te brengen.

Velen nemen deze tijd te baat om weer eens van Albert Camus te lezen of De stad der blinden van José Saramago.

In 1988 huwde Saramago de Spaanse journaliste Pilar del Río.

Alleen schrijvers die toch al populair waren (Gabriel García Márquez, Orhan Pamuk, José Saramago) ontgaat dat lot.

Saramago, een gekend communist en atheïst, beleefde eerst een carrière van twaalf stielen en dertien ongelukken vooraleer hij in de krantenwereld terecht kwam.

Saramago schreef het verhaal als een sociaal experiment.

Andere leden zijn de Duitse filosoof Jürgen Habermas, de gewezen gouverneur van de Duitse Bundesbank Hans Tietmeyer, de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago en de Poolse ex-minister van Buitenlandse Zaken Bronislav Geremek.

Dat - maatschappelijke blindheid en politieke domheid - is ook wat Saramago hem subtiel onder de neus wrijft.

De Portugese schrijver Saramago neemt het hele rijtje van praktische gevolgen door en vergeet niet de aanhangende theologische en filosofische vraagstukken te behandelen.

In elk geval heeft Saramago duidelijk gemaakt dat hij de blanco stem als politiek wapen ook graag buiten zijn roman in praktijk ziet gebracht.

Maar in het werk van Saramago heeft de macht gek genoeg geen gezicht, of het moet het gezicht zijn van de media, de politie en andere instituten die de boodschap van de machthebbers uitdragen en daardoor indirect hun bestaan bewijzen.

Niet alleen Saramago reageerde geschokt.

Saramago zou later alle verantwoordelijkheid voor dit massaontslag ontkennen.

Al is Saramago’s verhaal ongerijmd, veel dingen zijn echt anders aan de andere kant van de grens.

De laatste jaren van zijn leven pendelde Saramago tussen zijn huizen op Lanzarote en in Lissabon.

De reden dat Saramago zijn toevlucht had gezocht in zo'n uithoek was de perfecte illustratie van zijn manier van schrijven en zijn manier van denken.

Die boodschap tekent de paradox van Saramago’s communisme - dat hij overigens altijd een levenshouding is blijven noemen, eerder dan een partijpolitieke keuze.

In 1992 censureerde premier Cavaco Silva een ‘blasfemisch’ boek van Saramago – waarna de Nobelprijs-laureaat in ballingschap ging.

Saramago had er waarschijnlijk om geglimlacht, en met een paar ironiseringen geantwoord.