Teruggekeerden

Het Amerikaans Commission for Relief in Belgium richt in de zomer van 1919 een filiaal op in Diksmuide, waar de teruggekeerden huisraad, eten, kleren, schoenen, enz. kunnen kopen aan goedkope prijzen.

De gesneuvelden in rood impliceert gevaar (is niet meer want dood, dus groen) en de teruggekeerden in oranje zou m.i. knalrood moeten zijn.

Lanzmann sprak liever van ‘teruggekeerden’, ‘revenants’ (wat ook ‘geesten’ betekent in het Frans), al heeft hij altijd benadrukt dat de hoofdpersonen van ‘dit verhaal’ niets meer konden zeggen.

Het blijkt verder al snel dat de teruggekeerden toegerust zijn met speciale gaven: de een kan anderen door handoplegging van terminale ziekten genezen, de ander objecten laten vliegen, weer een ander droomt de toekomst of maakt vuur met zijn handen.

Niet al leen de samenleving sprong hardvochtig om met de teruggekeerden, ook onderling ging het er hard aan toe.

In het PIZ krijgen wij, de teruggekeerden, goed te eten.

Het bijzondere is dat de krans dat jaar gelegd werd door de teruggekeerden Jannes Priem, Melis van Twillert en Boy Idema.

Bondsrepubliek Duitsland Direct na 1945 concentreerde de West-Duitse literatuur zich vooral op de gruwelen van de oorlog en de situatie van teruggekeerden.

Het blijkt later in de serie dat sommige van de teruggekeerden over speciale gaven beschikken.

Kransen worden gelegd door het college van B&W, de Stichting Oktober 44, enkele nog in leven zijnde teruggekeerden, representanten van de Puttense schooljeugd en enkele organisaties uit binnen- en buitenland.

Pas vele jaren later begonnen enkele teruggekeerden te vertellen over de verschrikkingen in de kampen.