Varenhijt in een zin

Volgens onderzoeker Wilbert Smulders is de fabriek een symbool van het leven van Varenhijt en zou daarom de vernietiging ervan meteen worden gevolgd door een beschrijving van de bejaarde Varenhijt: de vernietiging staat dan immers symbool voor zijn dood.

Adelphe die vindt 'dat de vesting rijp voor een bestorming was,' komt met Varenhijt spreken, maar omdat zij geen aanvang weet te maken zitten ze een poos zwijgend tegenover elkaar.

Alle onderzoekers zijn het erover eens dat de nevenfiguren moeten worden opgevat als afsplitsingen van Varenhijt zelf.

Als Varenhijt voor Slibvisser staat, fungeren zijn brilleglazen door de lichtweerkaatsing als spiegels.

De eerste is de twijfel, waardoor Varenhijt bekropen wordt en die gaandeweg zijn kunstmatige wereld ondermijnt.

Directeur Slibvisser is een gevoelsmens, terwijl Varenhijt gevoel geen kans geeft.

Ingenieur Nikol Varenhijt heeft de leiding over een, 'Astaroth' genaamde, fabriek in briketten en strijdgassen.

Terwijl de door hem geschapen werkelijkheid ten onder gaat, klampt Varenhijt zich eraan vast als een typisch hermansiaans personage.

Volgens Vermeiren is hier sprake van een 'persoonlijke kosmologie' en voldoet Varenhijt hiermee aan de profetische, half-goddelijke, aard die de ware romanheld volgens Hermans is, 'een mythisch schepper'.

Wanneer dit gebeurd is, eindigt Varenhijt als bejaarde in een verpleeghuis.

Als er een stop doorslaat, dacht Varenhijt, zal hij stilstaan, maar het zal er niets toe doen.

De daad van Maya heeft tevens tot gevolg, dat Varenhijt Adelphe, zuster erbarmen, moet inschakelen.

Varenhijt herkent zichzelf in de oude man op de foto van het begin.