Asthenosfeer in een zin

De dikte van de tektonische platen of schollen verschilt nogal, maar de gesmolten laag waar we het hier over hebben, bevindt zich ongeveer 160 kilometer onder onze voeten en maakt deel uit van de asthenosfeer in de aardmantel.

De grote tijdschaal waarmee gebergtevorming plaatsvindt, valt echter goed met plastische stroming in de asthenosfeer te verklaren.

Het gevolg is dat oudere oceanische lithosfeer veel zwaarder is dan jonge, na gemiddeld 100 miljoen jaar zelfs dichter dan de asthenosfeer.

Onder de asthenosfeer wordt het materiaal juist weer rigider en visceuzer.

De bredere zachtere en plastische bovenmantel hieronder wordt de asthenosfeer genoemd.

Voordat er sprake was van platentektoniek vormde de aardkorst en de stijve lithosferische bovenmantel – tezamen de lithosfeer – naar alle waarschijnlijkheid een ononderbroken schil rondom de plastische bovenmantel (asthenosfeer) van de aarde.

Als de platen van elkaar af bewegen ontstaat er juist nieuwe aardkorst doordat de asthenosfeer harder en kouder wordt.

De afname in lithostatische druk in de asthenosfeer die dit tot gevolg heeft kan ertoe leiden dat partieel smelten plaatsvindt, waardoor magmareservoirs gevormd worden ( underplating ).

De omhooggerichte convectiestroom in de mantel is een zuilsgewijze stijging van materiaal uit de asthenosfeer tot aan de lithosfeer, aangedreven door een warmtegradiënt.

Een andere theorie is dat de L-discontinuïteit de ondergrens van de asthenosfeer vormt.

Fysisch gezien wordt de snelheidsafname veroorzaakt door het partieel gesmolten karakter van de asthenosfeer.

Het dichtheidsverschil tussen de lithosfeer en onderliggende asthenosfeer is bepalend of, en voor de mate waarin subductie optreedt.

Het omhoogkomende materiaal verliest slechts langzaam zijn warmte, waardoor het omhoogkomen van het warme materiaal in de asthenosfeer een adiabatisch proces is.

In de asthenosfeer vindt warmtestroom daarom ook door convectie plaats, de lithosfeer kan zijn warmte alleen door conductie kwijtraken.

Als de extensie nog verder doorzet kan de asthenosfeer ten slotte aan het oppervlakte komen, de rift verandert daarmee in een drift, er wordt dan nieuwe oceanische korst gevormd, waarmee een nieuw oceanisch bekken ontstaan is.

Bij mid-oceanische ruggen komt de asthenosfeer tot op enkele kilometers van het oppervlak.

De lithosfeer is hier extra dun door het omhoogbewegen van de asthenosfeer.

Door compressie, zoals bij de vorming van gebergten, zal de lithosfeer dikker worden en verder in de asthenosfeer wegzakken.

Door het uit elkaar bewegen van de twee horsten treedt korstverdunning op, waardoor magma uit de asthenosfeer omhoog kan bewegen.

Het feit dat de asthenosfeer kan stromen en de lithosfeer rigide is, zorgt er ook voor dat platentektoniek kan plaatsvinden.